Yıllık ücretli izin, çalışma hayatının en çok karıştırılan haklarından biri. Karışıklığın sebebi şu: izin günü sayısı tek bir rakam değildir. Kıdeminiz büyüdükçe hakkınız da büyür, ama geçmiş yıllarınız bugünkü rakamdan değil, o yıl dolduğundaki rakamdan sayılır. Aşağıdaki araç işe giriş tarihinizden bugüne kadar dolan her hizmet yılını ayrı ayrı hesaplar, kullandığınız izni düşer ve bir sonraki izninizin hangi tarihte doğacağını yazar.
Hesabın tamamı 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53, 54, 56 ve 59. maddelerine dayanır; sayfadaki her rakam bu maddelerden üretilmiştir.
Kıdeme göre kaç gün izin hakkınız var?
İş Kanunu md.53, izin süresini hizmet süresine bağlar ve bu süreleri asgari olarak belirler:
- Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil): 14 günden az olamaz.
- Beş yıldan fazla, onbeş yıldan az: 20 günden az olamaz.
- Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla: 26 günden az olamaz.
İki istisna bu tabloyu yukarı çeker. Birincisi yaş: onsekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek izin 20 günden az olamaz — yani kıdemi iki yıl olan 52 yaşındaki bir işçi 14 değil 20 gün izin kullanır. İkincisi iş kolu: 6552 sayılı Kanunla md.53’e eklenen cümle gereği yer altı işlerinde çalışanların izin süreleri dörder gün artırılarak uygulanır.
Sözleşmeyle bu süreler artırılabilir, azaltılamaz. Araçtaki “sözleşmedeki yıllık izin” alanına yasal asgarinin altında bir gün yazarsanız hesap yasal süreyi kullanır.
Hiç izin kullanmadıysanız: birikim düz çarpım değildir
Bu, sayfanın en önemli kısmı. Diyelim ki 7 yıldır aynı işverende çalışıyorsunuz ve hiç izne çıkmadınız. Bugünkü izin hakkınız 20 gün olduğu için birçok hesaplayıcı 7 × 20 = 140 gün der. Doğru değil.
md.54, her izin hakkının bir öncekinin doğduğu günden başlayarak hesaplandığını söyler: her hizmet yılının izni, o yıl dolduğu andaki kıdeme göre belirlenir. İlk beş yılınız 14’er günden, altıncı ve yedinci yılınız 20’şer günden sayılır:
Doğru toplam 110 gün; aradaki 30 günlük fark, sözleşme sona erdiğinde md.59 uyarınca ödenecek izin ücretine doğrudan yansır. Kıdem büyüdükçe fark da büyür: 20 yıllık bir işçide doğru toplam 406 gün iken düz çarpım 520 gün gösterir — 114 günlük sapma.
| Hizmet yılı | O yılın izni | Dayanak | Biriken toplam |
|---|---|---|---|
| 1. yıl | 14 gün | md.53/a | 14 gün |
| 2. yıl | 14 gün | md.53/a | 28 gün |
| 3. yıl | 14 gün | md.53/a | 42 gün |
| 4. yıl | 14 gün | md.53/a | 56 gün |
| 5. yıl | 14 gün | md.53/a | 70 gün |
| 6. yıl | 20 gün | md.53/b | 90 gün |
| 7. yıl | 20 gün | md.53/b | 110 gün |
| 8. yıl | 20 gün | md.53/b | 130 gün |
| 9. yıl | 20 gün | md.53/b | 150 gün |
| 10. yıl | 20 gün | md.53/b | 170 gün |
| 11. yıl | 20 gün | md.53/b | 190 gün |
| 12. yıl | 20 gün | md.53/b | 210 gün |
| 13. yıl | 20 gün | md.53/b | 230 gün |
| 14. yıl | 20 gün | md.53/b | 250 gün |
| 15. yıl | 26 gün | md.53/c | 276 gün |
| 16. yıl | 26 gün | md.53/c | 302 gün |
Tablo, izin kullanılmadığı varsayımıyla ilk 16 yılı gösterir. Kendi tarihlerinizle yıl yıl dökümü görmek için araçtaki “Yıl yıl izin dökümünü ve dayanağını gör” bölümünü açın.
Bir yıl dolmadan izin hakkı doğmaz
md.53’ün ilk cümlesi hak kazanmanın şartını koyar: yıllık ücretli izin, “işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere” verilir. Buradan iki sonuç çıkar:
- Deneme süresi ayrıca beklenmez; bir yılın içinde sayılır.
- Oranlı (kıst) izin yoktur. 11 ay çalışan işçinin kullanabileceği yıllık izin yoktur; 4 yıl 11 ay çalışan işçi beşinci yılın iznini kazanmamıştır.
Bu, yıllık izni kıdem tazminatından ve ihbar tazminatından ayıran noktadır: o iki hesapta artık süre gün gün hesaba katılır, yıllık izinde katılmaz. Araç, dolmamış yılı ayrı gösterir ve hakkın hangi tarihte doğacağını yazar.
md.54’ün ikinci fıkrası bir ayrıntı daha ekler: md.55’te sayılan haller (iş kazası, hastalık, doğum izni, yasal grev gibi) dışındaki devamsızlıklar, bir yıllık sürenin bitiş tarihini o kadar ileri atar.
İzin günleri iş günü olarak sayılır
md.56/5: “Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz.” Yani 14 günlük izin takvimde 14 günden uzun sürer; araya giren hafta tatilleri ve resmî tatiller izninizden düşmez.
Aynı madde iki hak daha tanır:
- Yol izni: izni işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek işçiye, istemesi ve belgelemesi koşuluyla gidiş-dönüş için toplam dört güne kadar ücretsiz izin verilmesi zorunludur.
- Mahsup yasağı: yıl içinde verilen diğer ücretli ve ücretsiz izinler ile dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izne mahsup edilemez.
İzin bölünebilir mi?
md.56’nın ilk cümlesi nettir: “Yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez.” 2016’da değiştirilen üçüncü fıkra tek istisnayı getirir: izin süreleri, tarafların anlaşmasıyla bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere bölümler hâlinde kullanılabilir.
Pratikte bu şu demek: 14 günlük izin fiilen bölünemez (10 + 4 olmaz, ikinci bölüm on günün altında kalır). 20 günlük izin en çok iki, 26 günlük izin yine en çok iki bölüme ayrılabilir. Araç, kendi izin gününüz için kaç bölüme ayrılabileceğini hesaplar.
Kullanılmayan iznin parası ne zaman ödenir?
md.59: iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi hâlinde, hak kazanılıp kullanılmayan izin sürelerine ait ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenir. Çalışmaya devam ederken izin paraya çevrilemez; md.53 “yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez” der.
İzin ücreti md.57 uyarınca çıplak brüt ücret üzerinden hesaplanır — kıdem tazminatının aksine yol, yemek gibi yan haklar eklenmez. Aylık ücretinizin günlük karşılığını maaş hesaplama aracıyla bulabilirsiniz. İşten ayrılma sürecindeki diğer hesaplar için kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve işsizlik maaşı araçlarına bakın.
Sık sorulan sorular
Yıllık izne hak kazanmak için kaç ay çalışmak gerekir?
En az bir yıl. İş Kanunu md.53 açık: yıllık ücretli izin “işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere” verilir. Deneme süresi bu bir yılın içindedir, ayrıca beklenmez. Bir yıl dolmadan çalışılan süre için oranlı (kıst) izin doğmaz — 11 ay çalışan işçinin kullanılabilir yıllık izni yoktur.
7 yıldır çalışıyorum ve hiç izin kullanmadım, kaç günüm birikti?
110 gün. 140 gün değil. Her hizmet yılının izni, o yıl dolduğundaki kıdeme göre hesaplanır: ilk beş yıl için 5 × 14 = 70 gün, altıncı ve yedinci yıllar için 2 × 20 = 40 gün. Bugünkü izin hakkınız 20 gün diye geçmiş yılları da 20 günden saymak 30 gün fazla gösterir.
Elli yaşını doldurdum, iznim artar mı?
Evet. md.53: “onsekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi yirmi günden az olamaz.” Kıdeminiz beş yılın altında olsa bile 14 değil 20 gün izin kullanırsınız. Kural, iznin hak edildiği tarihteki yaşa bakılarak uygulanır; bu yüzden araç doğum tarihi girildiğinde her hizmet yılının yaşını ayrı ölçer.
Yıllık izin günleri hafta sonunu ve bayramı kapsar mı?
Hayır. md.56: “Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz.” Yani 14 günlük izin takvimde 14 günden uzun sürer. Ayrıca izni başka bir şehirde geçirecek işçiye, istemesi ve belgelemesi koşuluyla gidiş-dönüş için 4 güne kadar ücretsiz yol izni verilmesi zorunludur.
İşveren yıllık iznimi bölebilir mi?
Tek başına bölemez. md.56: “Yıllık ücretli izin işveren tarafından bölünemez.” Ancak tarafların anlaşmasıyla, bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere bölümler hâlinde kullanılabilir. Bu yüzden 14 günlük izin fiilen bölünemez (10 + 4 olmaz, ikinci bölüm on günün altında kalır); 20 günlük izin en çok iki bölüme ayrılabilir.
Kullanmadığım izinlerin parasını çalışırken alabilir miyim?
Hayır. md.59, kullanılmayan izin sürelerinin ücretinin iş sözleşmesi sona erdiğinde ve sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödeneceğini söyler. Çalışmaya devam ederken izin paraya çevrilemez; md.53’e göre yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez. İzin ücreti, çıplak brüt ücret üzerinden hesaplanır (md.57) — yani kıdem tazminatının aksine yol, yemek gibi yan haklar eklenmez.
Yer altında çalışıyorum, iznim ne kadar?
md.53’e 6552 sayılı Kanunla eklenen cümle gereği yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık izin süreleri dörder gün artırılarak uygulanır: 14 yerine 18, 20 yerine 24, 26 yerine 30 gün. Araçtaki “yer altı” kutusunu işaretleyin.
İşyeri değişti ama işveren aynı, kıdemim sıfırlanır mı?
Hayır. md.54: “aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde çalıştıkları süreler birleştirilerek göz önüne alınır.” Alt işveren (taşeron) işçilerinden alt işvereni değiştiği hâlde aynı işyerinde çalışmaya devam edenlerin izin süresi de aynı işyerinde çalıştıkları süreler dikkate alınarak hesaplanır (md.56 ek fıkra).
Kaynak ve sınırlar
Hesap, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53, 54, 56, 57 ve 59. maddelerine dayanır. Madde metinleri mevzuat.gov.tr üzerindeki resmî nüshadan okunmuştur.
Araç izin gününü hesaplar, izin ücretinin tutarını hesaplamaz; ücret hesabı çıplak brüt ücretinize bağlıdır. “İzne çıkarsam hangi gün işe dönerim” takvimi de bilerek üretilmemiştir: md.56 gereği araya giren ulusal bayram ve genel tatil günleri izinden sayılmaz ve dinî bayram tarihleri kamerî takvime göre her yıl kayar — doğrulanmamış tarih basmaktansa kuralı yazmayı tercih ettik. Hesap, aynı işverende kesintisiz hizmeti varsayar; devamsızlık ve askerlik gibi haller hak kazanma tarihini ileri atabilir.
Sitedeki diğer araçlar için Hesaplama Araçları kategorisine göz atabilirsiniz.
